HOME / COLUMNS NRC / Hou in Europa op met schuld…

COLUMNS NRC / 24 december 2014

Hou in Europa op met schuld en boete

De aanhoudende crisis in Europa heeft de relaties tussen de lidstaten geen goed gedaan. Er is een nieuw pan-Europees gezelschapsspel ontstaan, met voor iedere lidstaat eigen regels: overlaad de ander met verwijten. Als trouwe Europeanen doen wij Nederlanders er enthousiast aan mee. De afgelopen jaren waren Italianen en Spanjaarden de gebeten hond. Hun bankwezen was rot, hun arbeidsmarkt star, en hun publieke financiën een rotzooi. We zijn liefhebbers geworden van Dostojevski: Schuld en Boete. Je moet die Spanjaarden onder druk houden, anders hervormen ze nooit. Het liefst zouden we ook nog denken dat het voor hun eigen bestwil is.
De Nederlandse spelregels voor dit tijdverdrijf zijn recent veranderd. Op Italië en Spanje zijn we uitgekeken. Frankrijk is sinds kort het nieuwe voorwerp van spot. Ze leren het in Parijs immers nooit. De noodzaak van hervormingen wil er maar niet in. De geest van de revolutie waart er nog steeds rond: samen op de barricade voor een nog lagere pensioenleeftijd! Geruisloos hebben wij voor onszelf een nieuw alibi gecreëerd. Die Fransen deugen niet. Zij zijn de schuld van de crisis. Alleen onze standvastigheid, Nederland en Duitsland, heeft Europa gered. De retoriek van boete en schuld wint het moeiteloos van die van samenwerking en solidariteit. En daarmee wint het stabiliteitspact het van Juncker’s Investeringsplan.
Maar is dit ook waar? Is de crisis een probleem van te weinig boete voor een te grote schuld? Of ontbreekt de solidariteit die nodig is voor succesvolle samenwerking? Is het Zuiden het probleem, of treft het Noorden blaam? Laat mij advocaat van de duivel spelen: Duitsland treft de grootste blaam (ik bespaar me de rotte eieren, de Nederlandse rol laat ik aan u over). Natuurlijk zou Frankrijk zijn economie kunnen hervormen. Dat recept is altijd goed. Maar geldt dat niet evenzeer voor Duitsland? Bij de recente Bankentest (Asset Quality Review) zijn de Duitse Landesbanken de dans ontsprongen. Dat is minder te danken aan de kwaliteit van hun balans dan aan de kracht van hun lobby. In de Duitse dienstensector worden de insiders met man en macht tegen nieuwe concurrenten beschermd.
Maar de hoofdschuldige aan de crisis is de Bundesbank. De Bundesbank heeft een dramatisch record bij het voorspellen. Vier jaar lang wordt er gesproken over de dreiging van een Japan scenario voor Europa: deflatie en lage groei. Toch zag de Bundesbank maar één gevaar: het inflatiespook. De Duitse publieke opinie werd gemobiliseerd tegen de ECB. De Duitse geschiedenis, de hyper inflatie van 1923, maakt de angst voor inflatie begrijpelijk. Het Duitse respect voor zijn eigen geschiedenis heeft Europa veel goeds gebracht. Respect voor de eigen geschiedenis is echter geen alibi voor een falende analyse. Want inflatie bleek inderdaad slechts een spook, het gevaar kwam uit tegenoverstelde richting. Nu het eenmaal zover is, zit de ECB met de handen in het haar en Zuid Europa met de gebakken peren. Aflossing van de Italiaanse staatsschuld is verder weg dan ooit, net zoals hervormingen in Frankrijk. Hou ze onder druk was het devies, maar onder druk wordt niet alles vloeibaar.
Ik doe dus vast een wens voor 2015: nieuwe regels voor ons gezelschapsspel. Stop de verwijten, begin met zoeken naar een gemeenschappelijke agenda. Er is een voorbeeld. In 1995, 3 jaar na de instorting van de slang (de voorloper van de EMU), kwamen de Europese regeringsleiders in Madrid bijeen. Drie jaar lang was Europa van incident naar incident gehobbeld, bij gebrek aan gemeenschappelijke agenda. In Madrid werden de klokken weer gelijk gezet. Onmiddellijk daarna kwam Europa weer op stoom. Tien jaar lang steeg de welvaart met grote sprongen. Europa verdient opnieuw zo’n top.

1 COMMENTAAR

  1. J.D. Bregman - december 29, 2014 om 11:43 am

    Schuld en boete-rente past wellicht beter bij elkaar. Uw stuk geeft geen oplossing maar wel te denken. Bijbel en Koran keren zich tegen de woekeraar die een schuldenaar steeds verder in de schuld drukken. Het Duits kent daarvoor het begrip Verschuldung. Banken proberen dat voor elkaar te krijgen zodat ze de volledige zeggenschap over de schuldenaar verkrijgen en zo probeert Duitsland als de bank van Europa de zeggenschap in Europa te krijgen door overmatig te sparen en dat spaartegoed uit te lenen. Hoewel sparen micro-economisch als deugd gezien wordt, betekend het macro-economisch dat geld aan de economische kringloop wordt onttrokken, of dat elders binnen die kringloop een schuld wordt gecreëerd. Tegoed van de een is dus ook schuld van de ander. Binnen een familie leent de jongere generatie van de oudere, maar bij het overlijden van de ouderen erven de jongeren de schuldbewijzen en treedt vereffening op. Hoe gaat dit nu op grotere schalen? Wat is het equivalent van de vererving?

    Griekse schulden zijn gecreëerd door de militairen tanks tegen NAVO partner Turkije aan te smeren, uiteraard op krediet. Daarna zijn stadions en hotels gebouwd voor de Olympische spelen, ook op krediet. De terugbetaling kan niet plaats vinden omdat Griekenland geen exporteerbare productie heeft zoals BMW’s voor de Chinese bovenklasse die de Chinese onderklasse door lage lonen terug laat betalen. Griekenland wordt nu gedwongen terug te betalen door “hervormingen” uit te voeren. Ook hier moet de onderklasse bloeden terwijl de Griekse bovenklasse een deel van het geleende kapitaal als inkomen heeft gebruikt en aan belastingheffing heeft onttrokken door het op Duitse en andere Europese banken te parkeren. Dit zelfde spelletje wordt ook gespeeld met Russische en Oekraïense oligarchen en andere elites in de Oost-Europese staten. Wat met kanonnen niet gelukt is tussen1939-1945 wordt nu met de Euro gerealiseerd. De Euro is ook niets anders dan de D-mark die volgens het zelfde charter als de Duitse grondwet alleen financiële en monetaire stabiliteit mag realiseren en geen instrument van economische politiek mag zijn.

    Net als in Japan mag de ECB alleen bestaande schuld “omruilen” tegen geld, dat volgens de bankwereld ook schuld is. Alleen is geld een anonieme schuld en de andere schuldbewijzen staan op naam. Net zoals groene en grijze stroom uit hetzelfde stopcontact komt, kunnen we aan geld uit de flappentapper niet zien of het vers geschapen of gerecycled is. Helaas de Duitsers hebben wel gewerkt en geleverd voor hun spaargeld, en de overige landen proberen door geld bij te drukken net te doen alsof ze ook gewerkt hebben, terwijl dat nog moet gebeuren.

    Duitsland heeft de begroting na 2014 op orde. De belasting is zodanig dat de economische kringloop op gang blijft en er is geen extra staatsschuld nodig om te lage belasting heffing te compenseren. Er wordt dus ook geen extra geld in omloop gebracht, zodat de stabiliteit van de bestaande voorraad gewaarborgd is, waarmee de Euro een veilige vluchthaven blijft.

    De Euro als veilige vluchthaven voor de “tegoeden” van een bovenklasse die de lokale onderklasse er wel onderhoudt is de essentie van het Europese markt model. Zelfs Poetin moet hieraan geloven.
    Wie in Europa gaat de president van de Duitse bank en de president van DNB er van overtuigen hun via export, resp. pensioen sparen opgebouwde macht op te geven? Welk “niet te weigeren” aanbod kan gedaan worden?

    Beantwoorden