<\/p>\n\n\n\n
Het drama dat zich de afgelopen twee jaar heeft ontrold, heeft de luchthartigheid doen verstommen<\/strong><\/p>\n\n\n\n Direct na de uitslag van het brexitreferendum in\n2016 reageerden veel commentatoren in binnen- en buitenland\nmet een zekere meewarigheid: al die economen en andere\nanalisten die vooraf hel en verdoemenis hadden voorspeld, hadden weer\neens ongelijk gehad. Het Verenigd Koninkrijk (VK) had zich van al die\nsombere prognoses niks aangetrokken en had voor een brexit gestemd.\nNu goed, het pond was onmiddellijk 5% gedevalueerd, maar verder had\nde economie juist geprofiteerd van dit historische besluit. Het gestegen\nconsumentenvertrouwen had de economie een flinke steun in de rug\ngegeven. Immers: \u2018We are taking back control!\u2019 Als de Britten dat nu\nzo graag willen, laat ze dan toch. Het drama dat zich de\nafgelopen twee jaar heeft ontrold, heeft die luchthartigheid doen\nverstommen. We leven in een geglobaliseerde wereldeconomie die zich\nvan landsgrenzen weinig aantrekt. Wie dat beest wil temmen, heeft\ndienovereenkomstige regels nodig: regels die niet gebonden zijn aan\nlandsgrenzen. Dat soort regels zijn onvermijdelijk het resultaat\nvan een moeizaam bevochten compromis tussen de belangen van\nverschillende landen en deelgroepen binnen die landen. Het Verenigd\nKoninkrijk heeft nu ervaren wat er gebeurt als je al die\ncompromissen met andere landen van de ene op de andere dag overboord\ngooit: dan sta je met lege handen en ben je plotseling overgeleverd\naan de grillen van de wereldeconomie. Dat blijkt een onguur\nperspectief. <\/p>\n\n\n\n TRADITIE<\/p>\n\n\n\n Hoe heeft het zover kunnen komen? Waarom\nis het politieke debat in het VK zo verziekt geraakt dat\nfake-argumenten konden zegevieren? Dat is niet een toevallige\nsamenloop van omstandigheden. Het is het gevolg van\nlangetermijntrends in zowel de Conservative Party als in Labour.\nBinnen de conservatieven bestaat al decennialang een kleine brexitfractie\ndie de uitslag van het eerste referendum, in 1975, over het Britse\nlidmaatschap van de Europese Gemeenschappen nooit heeft geaccepteerd.\nTijdens dit referendum stemde een ruime meerderheid voor het\nlidmaatschap. Alleen de Orkney-eilanden, ten noorden van\nSchotland, stemden tegen; ook toen al speelden visrechten een grote\nrol. Michael Gove, een vooraanstaande brexiteer binnen de\nConservative Party, heeft altijd geclaimd dat de Europese Unie (EU)\nhet visbedrijf van zijn vader om zeep heeft geholpen. De leden\nvan deze brexitfractie bleken echter volhouders te zijn. Zij\nlieten zich niet door een serie politieke nederlagen ontmoedigen.\nOndanks de voortdurende herbevestiging van het EU-lidmaatschap hield\nhun verzet aan. De discussie over arbeidsmigratie vanuit andere\nEU-landen, bood hun de kans een deel van het Labour-electoraat aan\nzich te binden. Met deze steun konden zij het tweede referendum\nover de EU, in 2016, winnen. De tweede langetermijntrend is het\nverzet binnen Labour tegen Tony Blairs derde weg. De toenmalige\nBritse premier en Labour-leider Blair, had met zijn pleidooi voor de\nprominente Britse deelname aan de tweede Irakoorlog (2003) al zijn\npolitieke krediet verspeeld. De partij bleef daardoor stuurloos\nachter. De nooit helemaal verdwenen oppositie tegen Blairs\nmodernisering zag haar kans schoon. De huidige Labour-leider, Jeremy\nCorbyn, is sinds 1983 voor Labour lid van het Lagerhuis. In al die\njaren was hij veelal een weinig zichtbare luis in de pels van de\npartijleiding, niet in de laatste plaats bij de tweede Irak-oorlog.\nHij was een van de initiatiefnemers van het onderzoek naar de manier\nwaarop het VK die oorlog \u2018in gerommeld was\u2019. Veel invloed op de\npartijlijn had hij echter niet. In 1975 had hij tegen\nhet EU-lidmaatschap gestemd. Door een wijziging in de\nverkiezingsprocedure voor het partijleiderschap, waarbij het relatief\ngemakkelijk werd lid te worden en zo stemrecht te krijgen, kreeg\nhij een kans partijleider te worden. Het is deze combinatie van\nfactoren die de situatie zo onbeheersbaar maakt. De discussie die het\nland splijt, loopt niet langs, maar door partijlijnen heen. Het\npro-EU-lidmaatschapstandpunt mist daardoor een\ngeloofwaardige spreekbuis. Mede daarom is een derde referendum (na de\neerdere twee uit 1975 en 2016) wenselijk, maar ook onwaarschijnlijk.\nHet dwingt beide partijen kleur te bekennen en dat is in beide\ngevallen niet in het partijbelang. Corbyn laat premier May zo lang\nmogelijk de kooltjes uit het vuur halen, zodat zij verantwoordelijk\nblijft. Hij kan dan later de conservatieven de schuld geven van het\ndebacle en zelf premier worden. <\/p>\n\n\n\n ISOLATIONISME<\/p>\n\n\n\n Het zou me niet verbazen als een\u00a0meerderheid van de kiezers inmiddels\u00a0schoon genoeg heeft van de brexitsoap\u00a0en met lede ogen toeziet hoe het land\u00a0zijn toekomst vergooit. Maar die meerderheid\u00a0zal niet de kans krijgen zich te\u00a0laten horen. Het VK gaat terug naar de\u00a0isolationistische positie die het land\u00a0tussen 1945 en 1975 heeft ingenomen\u00a0en die het land toen aan de rand van\u00a0het faillissement heeft gebracht (in\u00a01976 moest het VK zelfs steun van het\u00a0Internationaal Monetair Fonds vragen\u00a0om de eindjes aan elkaar te knopen).\u00a0We kunnen hopen dat het nu minder\u00a0slecht afloopt.\u00a0Nederland kan hieruit twee lessen\u00a0trekken. In weerwil van de euro(pa)\u00a0scepsis bij veel politici, is het vertrouwen\u00a0in de EU en de euro onder Nederlandse\u00a0kiezers hoog, veel hoger dan\u00a0het ooit in het VK is geweest. Maar de\u00a0politicus die almaar zegt dat Brussel\u00a0en Frankfurt van alles de schuld zijn,\u00a0moet niet verbaasd zijn als de kiezer\u00a0hem vroeg of laat gelooft. De tweede les\u00a0gaat over de markthervormingen uit de\u00a0jaren tachtig en negentig. Daarover bestaat\u00a0diepe onvrede. De uitdaging is die\u00a0onvrede tot een positieve in plaats van\u00a0negatieve kracht te maken.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Coen Teulings<\/p>\n\n\n\n 25 januari 2019<\/p>\n\n\n\n Het drama dat zich de afgelopen twee jaar heeft ontrold, heeft de luchthartigheid doen verstommen Direct na de uitslag van het brexitreferendum in 2016 reageerden veel commentatoren in binnen- en buitenland met een zekere meewarigheid: al die economen en andere analisten die vooraf hel en verdoemenis hadden voorspeld, hadden weer eens ongelijk gehad. Het Verenigd Koninkrijk (VK) had zich van al die sombere prognoses niks aangetrokken […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[9],"class_list":["post-12129","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-columns","tag-europa"],"yoast_head":"\n